Labi dɔɣibu kundi — ŋɔ maa n-nyɛ din karindi saha ŋɔ. Reincarnatiopedia laɣimla yɛllikpeeni kam din jɛndi kurimbuni nyɛvuya luɣi yini: dini n-nyɛ labi dɔɣibu, zuliya balibu ni tɛhi shɛli, vihigu baŋdiba ni nya shɛli, regrɛshin ni chani shɛm, n-ti pahi luɣishɛli a ni yɛn nya baŋda ŋun yɛri a zuliya balli.
Ninsalinima pam bi teeri tuma ŋɔ yuli. Amaa bɛ teeri mi ni «kundi shɛli daa beni n-jɛndi labi dɔɣibu». Dinzuɣu yaɣili ŋɔ nyɛla dundɔli kpɛhili. Kpe maa ka a ni tooi yina n-chaŋ yaɣili kam: lahabaya, yɛltɔɣa gbunni kundi, kundinima, n-ti pahi baŋdiba yuya zaliŋga.
Jiŋli: binshɛɣu din be kundi ŋɔ ni
- Bɔhisi kpani zaashee shɛŋa din jɛndi labi dɔɣibu mini kurimbuni nyɛvuya.
- Labi dɔɣibu tɛha taarihi: India, Kurimbuni Greece, Buddhism, Kabbalah, n-ti pahi Spiritism.
- Vihisi: bihi ban teeri bɛ kurimbuni nyɛvuya, regrɛshin, «nyɛvuli din be nyɛvuya sunsuuni».
- Vihigu baŋdi kpɛma n-ti pahi bɛ kundinima.
- Yɛltɔɣa gbunni kundi: karma, nyɛvuli, kurimbuni nyɛvuli, regrɛshin, labidɔɣimloji.
- A ni yɛn niŋ shɛm n-gahim baŋda n-ti pahi baŋdiba yuya zaliŋga din be a balli ni.
Bo n-nyɛ labi dɔɣibu?
Labi dɔɣibu nyɛla tɛha din wuhiri ni ningbuna yi kpi, ninsala nyɛvuli bee o haŋkali labiri dɔɣim mi ningbun paali puuni. Yu’ shɛŋa gba n-nyɛ: dɔɣim labina, nyɛvuli labi kpe ningbuna ni. Baŋsim mini kpatinariba tɛha ni, bɛ booni li mi «metempsychosis».
Kurimbuni nyɛvuli nyɛla nyɛvuli shɛli nyɛvuli ni daa pun gbubi poi ka naan yi ti paai punpɔŋɔ dini. Kurimbuni nyɛvuli teebu nyɛla anfooninima, viɛla bee nyaŋsim mini baŋsim shɛli ninsala ni ku tooi baŋ di gbunni ni saha ŋɔ biɛhigu.
Karimmi pahi lahabali ŋɔ ni bo n-nyɛ labi dɔɣibu mini baŋsim vihigu ni mi shɛli jɛndi li n-ti pahi wiki lahabali «Labi dɔɣibu».
Ban tiri labi dɔɣibu yɛlimaŋli: tɛha ŋɔ taarihi
Labi dɔɣibu tɛha ŋɔ nyɛla kpiɛŋ kurimbuni ha zaa. Di daa yina zuliya balibu sani ka di pa ni bɛ bɔla taba gbaabu.
- India. Hinduism puuni, nyɛvuli chani dɔɣim mini kpibu gilli ni — din yuli booni samsara. Ninsala ni niŋ shɛli n-labiri o sani — di nyɛla karma. Boria n-nyɛ bɛ tilgi gilli maa ni, din nyɛ moksha. Bhagavad Gita yɛliya: ninsala ni yiri nɛin kurili n-ye paali shɛm, lala ka nyɛvuli che ningbun kurili n-kpe ningbun paali ni.
- Buddhism. Buddha daa wuhi labi dɔɣibu, amaa ka di bi jɛndi nyɛvuli din bi taɣira: din yiri nyɛvuli ni n-kpani nyɛvuli ni nyɛla haŋkali kobiliga mini karma. Tibet puuni bɛ na kuli vihiri ka baŋdi karimbanima labi dɔɣibu, kamani Dalai Lama.
- Jainism mini Sikhism. Bɛ gba wuhiri labi dɔɣibu gilli mini karma yɛla.
- Kurimbuni Greece. Pythagoras daa wuhiri nyɛvuli yiabu n-kpe ningbun palli ni yɛla. Plato o kundi «Republic» puuni tɔɣisila Er taarihi — linjima so ŋun daa nya nyɛvuya ni gahindi bɛ nyɛvun pala.
- Kabbalah. Yuda tɛha baŋsim ni mali wuhigu din nyɛ «gilgul» — nyɛvuya gili labina.
- Middle East Druze nima tiri yɛlimaŋli ni ningbuna yi kpi, nyɛvuli labiri dɔɣim ninsal paali ni yomyom.
- Spiritism. France tingbani ni, Allan Kardec daa yihi «Sia Kundi» yuuni 1857. Zuŋɔ Spiritism yɛlimaŋtibo gbaagi Brazil pam.
- West Africa ninsalinima pam mini North America zuliya kurisi gba tiri yɛlimaŋli ni kpiinba labiri dɔɣim bɛ dɔɣim zuliya puuni.
Dolodolo mini Musulinsi adiini zaashee kpani bi saɣiti labi dɔɣibu wuhigu. Amaa adiini nima pam na kuli bɔri ni bɛ baŋ di yɛla ka bɔhiri bɔhisi.
Karma mini labi dɔɣibu ni gbaagi taba shɛm, karimmi lahabali ŋɔ ni karma mini labi dɔɣibu.
Bo ka vihigu yɛra?
Baŋsim vihigu din wuhiri peeni ni labi dɔɣibu beni kani. Amaa vihigu viɛla beni din vihi kurimbuni nyɛvuli teebu viɛnyɛla. Yaɣa ata kpeeni m-bɔŋɔ.
Bihi ban teeri kurimbuni nyɛvuya
Vihigu din mali yuli pam nyɛla dɔɣite kpeen Ian Stevenson ŋun be University of Virginia (USA) ni daa niŋ shɛli. Yuuni 1960 zaŋ chaŋ, o daa goli andunya n-sabiri bihi lahabaya jɛndi kurimbuni nyɛvuya: India, Sri Lanka, Lebanon, Turkey, Thailand, n-ti pahi Tlingit zuliya Alaskani. O daa vihiri yuya, luɣishɛŋa mini yɛla bihi maa ni daa bolli. O duri ni mali yɛla din gari 2500. O kundi tuuli nyɛla «Yɛla pishi din tɛhiri labi dɔɣibu» (1966). Kundi «Labi dɔɣibu mini Biɔloji» (1997) puuni, o daa zaŋ bihi dɔɣim bahi n-tahi kpiinba danyabiɣi shɛŋa bihi maa ni yɛli yɛla.
Stevenson tuma ŋɔ bihi dɔɣite Jim Tucker n-tuɣili. O kundinima n-nyɛ «Nyɛvuli Poi ka Nyɛvuli Kana» mini «Labi kana Nyɛvuli ni». Bihi tooi pilindila kurimbuni nyɛvuli yɛtɔɣa yuun 2–4 puuni, ka di naan yi ti kpiim yuun 6–7 puuni.
Karimmi pahi: bihi ban teeri kurimbuni nyɛvuya.
Kurimbuni nyɛvuli regrɛshin
Regrɛshin nyɛla sochibga shɛli ninsala ni be suhudoo ni, pam puuni ka di doli hypnosis, n-teeri kurimbuni yɛla, n-ti pahi kurimbuni nyɛvuya. Yuuni 1970 nima puuni Helen Wambach daa laɣim salo gari tusaayi n-niŋ ba vihigu. Pam daa bi yɛri niriba ban mali yuli yɛla, bɛ daa yɛrila pukpariba mini nucheenima nyɛvuya talahi. Regrɛshin daa yuli gbaagi andunya Brian Weiss ni daa yihi kundi «Nyɛvuya Pam, Baŋdiba Pam» (1988) na nyaaŋa.
Karimmi pahi: bo n-nyɛ kurimbuni nyɛvuli regrɛshin, tuma ŋɔ ni chani shɛm n-ti pahi wiki lahabali «Kurimbuni nyɛvuli regrɛshin».
Nyɛvuli din be nyɛvuya sunsuuni
Hypnotherapist Michael Newton (1931–2016) daa bi wuhiri kurimbuni nyɛvuya yɛla ko, amaa ninsala ni teeri binshɛɣu jɛndi saha din be bɛ sunsuuni. O kundinima n-nyɛ «Nyɛvuli Chandi» (1994) mini «Nyɛvuli Kpahi» (2000). Lala kundinima ŋɔ puuni ka tɛha shɛŋa niriba pam ni mi zuŋɔ daa yina: nyɛvuya andunya, nyɛvuya laɣingu, sia wumsidiba. O shikuribihi, Newton Institute n-wumsiri ba. Dolores Cannon (1931–2014) gba daa kpa o maŋmaŋ hypnosis sochibga, QHHT.
Karimmi pahi: Michael Newton mini nyɛvuli din be nyɛvuya sunsuuni, Michael Newton wiki lahabali, Dolores Cannon sochibga.
Yɛlimaŋli jɛndi zilsigu
Baŋdiba ban zilsiri yɛliya ni: teebu ni tooi laɣim tɛha, kundinima karimbu, siniinima mini wuhigu. Hypnosis gbunni ninsala ni tooi «teei» binshɛɣu din kani. N tɛhimi ni di tu kamaata ni sokam baŋ ŋɔ maa. Kundi viɛlli bi niŋdi alahaari alikawule. Di wuhirila yɛlimaŋli, vihisi mini tɛha balibu, ka nyini maŋmaŋ naan yi gbaai a zaashee.
Vihigu baŋdi kpɛma mini kundinima
- Ian Stevenson (1918–2007) — dɔɣite kpeen, University of Virginia. Bihi ban teeri kurimbuni nyɛvuya lahabaya. «Yɛla pishi din tɛhiri labi dɔɣibu».
- Jim Tucker — bihi dɔɣite, Stevenson zaliŋga tuɣira. «Nyɛvuli Poi ka Nyɛvuli Kana».
- Helen Wambach (1925–1985) — haŋkali baŋda. Salo laɣimbu regrɛshin din gari tusaayi.
- Brian Weiss — dɔɣite kpeen. «Nyɛvuya Pam, Baŋdiba Pam».
- Michael Newton (1931–2016) — hypnotherapist. «Nyɛvuli Chandi», «Nyɛvuli Kpahi».
- Dolores Cannon (1931–2014) — hypnotherapist, QHHT soya kpala. «Kpibu mini Nyɛvuli Sunsuuni».
- Hans TenDam — Netherlands vihira mini regrɛshin tibiri karimba. Karimmi pahi wiki ni: Hans TenDam.
- Maris Dreshmanis — labidɔɣimlojisiti, labidɔɣimloji kpaara mini Reincarnatiopedia kpaara. Kundinima.
Yɛltɔɣa gbunni: kpanima
- Labi dɔɣibu — nyɛvuli labi dɔɣim ningbun paali ni kpe kurili kpibu nyaaŋa.
- Karma — zaligu din jɛndi daliri mini di nyaaŋa yɛllikam: ninsala tuma mini o nyaŋsim taɣiri o biɛhigu din yɛn kana mini o nyɛvuya.
- Nyɛvuli — ninsala puuni binshɛɣu din, doli wuhigu ŋɔ, chani nyɛvuli yini n-kpe din pahi ni. Karimmi pahi: bo n-nyɛ nyɛvuli.
- Kurimbuni nyɛvuli — nyɛvuli shɛli nyɛvuli ni daa pun gbubi poi ka naan yi paai saha ŋɔ dini.
- Regrɛshin — sochibga shɛli din sɔŋdi ninsala ka o teeri kurimbuni yɛla, n-ti pahi kurimbuni nyɛvuya.
- Nyɛvuli din be nyɛvuya sunsuuni — saha shɛli nyɛvuli ni be nyɛvuya andunya puuni dɔɣim sunsuuni, kamani Newton ni wuhi shɛm.
- Labidɔɣimloji — tuma fukumsi din jɛndi kurimbuni nyɛvuli teebu. Mani, Maris Dreshmanis, n-kpa li.
- Labidɔɣimlojisiti — baŋda ŋun sɔŋdi ninsala ka o teeri kurimbuni nyɛvuya ka baŋ di ni gbaagi saha ŋɔ nyɛvuli shɛm. Karimmi pahi: labidɔɣimlojisiti.
A ni yɛn niŋ shɛm n-teei kurimbuni nyɛvuli ka gahim baŋda?
A ni tooi teei kurimbuni nyɛvuli doli regrɛshin. Di mali faako ka mi doni viɛnyɛla a yi tummi mini baŋda. Niŋmi binshɛŋa m-bɔŋɔ, doli taba.
- Karimma, tuma ŋɔ ni chani shɛm, domin a baŋ a ni yɛn guhiri shɛli.
- Yoogi baŋdiba yuya zaliŋga ka gahim ban yɛri a zuliya balli.
- Chaŋ baŋdiba 3–4 sani. Din nyaaŋa gahimmi ŋun dɔɣi a yɛm pam, domin a tum mini o a bɔhisi maa puuni.
- Bɔhimi baŋda maa palo ni: luɣishɛli o ni bɔhim, yuun noli o ni tum, tuma maa ni chani shɛm, n-ti pahi o laɣifu kalinli.
Wula ka ti baŋdiba yuya zaliŋga leei walgi ka che shikuriti wɛbsaitinima? Shikuriti wuhirila bɛ shikuribihi ko. Bozuɣu ka bɛ yɛn wuhi bɛ nyintahi? Tɔ, ti zaŋla baŋdiba zaa n-laɣim: ban yɛri Dagbani zaa, ban yɛri Silminsi zaa, ban yɛri Chinese zaa, shikuru kam puuni. Saha ŋɔ kundi maa mali baŋdiba 1334. A ni tooi gahim so kam, ka pa ti shikuribihi ko.
Karimmi pahi: a ni yɛn gahim regreshin baŋda shɛm mini regrɛshin mali barina: yɛlimaŋli mini ʒiri.
Bo n-nyɛ Reincarnatiopedia?
Reincarnatiopedia nyɛla bala pam kundi din jɛndi labi dɔɣibu mini kurimbuni nyɛvuya. Mani, Maris Dreshmanis, n-daa kpa tuma ŋɔ. Kundi ŋɔ mali balli wɛbsaitinima 317. Di puuni mali lahabaya, yɛltɔɣa gbunni wiki kundi, baŋsim gili n-ti pahi baŋdiba yuya zaliŋga. Karimmi pahi jɛndi tuma ŋɔ lahabali ŋɔ ni «Bo n-nyɛ Reincarnatiopedia?».
Tuma ŋɔ na kuli mɛrimi punpɔŋɔ. Kamani yili shɛli din takoriti na bi zaŋ kpe zaa. Kpɛmma ti kundili ni domin ti tooi boomi a saha shɛli ti ni yɛn yoogi yaɣa pala. Ban kpɛhi bɛ maŋ kundi ni ko ka ti ni tooi sabi ti ba. Kpɛmma kundi ni.
Bɔhisi din zooi
Labi dɔɣibu beni tiŋgbani yaaŋa zuɣu?
So na ʒin tooi zaŋ baŋsim vihigu wuhi peeni. Amaa yɛla tusa din sabili doya beni, gbaŋgbani pam bihi bila yɛtɔɣa, shɛli vihigu baŋdiba ni ku tooi buɣisi n-jɛndi dahi yɛla. A ni yɛn ti yɛlimaŋli shɛli nyɛla a maŋ fukumsi.
Ninsala ni tooi teei o kurimbuni nyɛvuli o ko?
Niriba shɛba teeri mi bɛ ko: zahingbana ni, tɛha doni viɛnyɛla ni, bee luɣishɛli din ŋmani bɛ pun mi li dundɔŋ yini ni. Amaa di baligi ka mi ne viɛnyɛla a yi be mini baŋda ŋun mali kpaŋmaŋa. Lihimi kurimbuni nyɛvuli teebu dahi mini lahabali ŋuni n-daa nyɛ ma n kurimbuni nyɛvuli ni — a ni yɛn baŋ shɛm.
Regrɛshin mali barina?
Regrɛshin nyɛla tuma din jɛndi teebu mini suhuni yɛla. Saha shɛŋa nyaŋsim kpeeni ni tooi yi polo. Dinzuɣu di mali anfaani pam ni a gahim baŋda kpeen ka yɛli o a biɛhigu pɔi ka tuma pilisi. Karimmi pahi: barina shɛŋa din be regrɛshin ni.
Bo n-leei walgi labi dɔɣibu mini nyɛvuli labi kpe ningbuna ni?
Yɛltɔɣa maa zaa gbunni nyɛla yini dahi biɛhigu ni. Tɛha baŋsim puuni «nyɛvuli labi kpe ningbuna ni» mini «metempsychosis» saha shɛŋa wuhirila nyɛvuli chandi binkɔbgu ni, ka pa ninsala ko.
Yaɣili dini ka n yɛn pilisi karimbu jɛndi labi dɔɣibu?
Pilisimi Ian Stevenson kundinima din jɛndi bihi mini Michael Newton kundi «Nyɛvuli Chandi». Wɛbsaiti ŋɔ zuɣu, pilisimi mini lahabaya din jɛndi bihi teebu n-ti pahi regrɛshin.
Wula ka n yɛn niŋ n-labi nya kundi ŋɔ yaha?
Sābimi vihigu puuni «labi dɔɣibu kundi» bee yuli «Reincarnatiopedia». Di gba viɛli pam a yi zaŋ yaɣili ŋɔ niŋ a lihi bɛhigu ni bee ka a kpɛhi a yuli kundi ni.
Karimmi pahi
Ŋun sabili: Maris Dreshmanis, labidɔɣimlojisiti, Reincarnatiopedia kpaara. Labi vihi: Silimin gɔli September 2026.